شمس الدين حافظ
400
ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )
316 - « همدم صبا » به دورِ لاله قدح گير و بىريا مىباش * به بوى گل نفسى همدمِ صبا مىباش نگويمت كه همهساله مىپرستى كن * سه ماه مى خور و نُه ماه پارسا مىباش چو پيرِ سالِك عشقت به مى حواله كند * بنوش و منتظرِ رحمت خدا مىباش گرت هواست كه چون جم به سِرِّ غيب رسى * بيا و همدمِ جامِ جهاننما مىباش چو غنچه گرچه فروبستگيست كارِ جهان * تو همچو بادِ بهارى گرهگشا مىباش وفا مجوى ز كس ور سخن نمىشنوى * به هرزه طالبِ سيمرغ و كيميا مىباش مريدِ طاعتِ بيگانگان مشو حافظ * ولى معاشرِ رندانِ پارسا مىباش * توضيحات : بدور ( در موقع و موسم ) قدح گير ( باده بنوش ) پير سالك ( مرشد ، راهنما ) حواله كند ( فراخواند ) هوا ( آرزو ) گرت ( اگر تو ) سرّ غيب ( اسرار جهان ) رسى ( آگاه شوى ) جام جهاننما ( ضمير آگاه مرشد كامل ) مىباش ( بهره برگير ، فيض ببر ) به هرزه ( بيهوده ) سيمرغ ( عنقا ) كيميا ( اكسير ) مريد ( هوادار ) طاعت ( فرمانبردارى ) معنى بيت ( 1 ) ( در موسم و فصل لاله جام شراب را به دست گير و باده بنوش و دست از ريا بردار و با بوى دلاويز گل دمى با نسيم بهارى همنفس شو و در گلستان جاى بگير ) معنى بيت ( 3 ) ( وقتى مرشد و دليل و راهنماى راه عشق به بادهنوشى تو را فراخواند ، مى بخور زيرا تو از حكمت كار دنيا آگاهى ندارى ، چشم به راه بخشايش جان جهان باش كه به فضل و رحمت خود از گناه تو درگذرد ) معنى بيت ( 5 ) ( هرچند كار دنيا مانند غنچه پيچيدگى دارد و پر از مشكلات مىباشد اما تو مثل باد بهارى گرهگشا باش ) معنى بيت ( 7 ) ( اى حافظ طالب بيگانگان مباش اما با رندان پارسا معاشر و همصحبت باش ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - انسان بىريا هميشه موفق و آسوده خاطر خواهد بود به ويژه وقتى به كسى كمك مىكند ، شاد و خندان مىباشد ، پس اگر براى كسى كارى مىكنيد خالص و بىريا باشيد ، تو مشكل مردم را بر طرف كن ، اگر ديگران ارزش و قدر شما را نمىدانند ، اشكالى ندارد زيرا خداوند متعال بر همه چيز آگاه و بصير است . 2 - خواجه شيراز در بيتهاى 2 و 4 و 6 به ترتيب فرمايد : ( من به تو نگفتم كه سراسر سال بادهنوشى كن و مىپرست باش ، بلكه مىگويم سه ماه شراب بنوش و نه ماه پرهيزكارى كن و عابد باش ) ( اگر آرزو دارى و مىخواهى كه مانند جمشيد از رازهاى پنهان جهان آگاه شوى ، بشتاب و از مصاحبت جام جهانبين ضمير آگاه مرشد كامل بهره برگير ) ( درست پيمانى از كسى چشم مدار و طلب مكن و اگر قول مرا قبول ندارى ، بيهوده به جستجوى عنقا و اكسير نباش كه نيافتنى است ) چقدر واضح خواجه به شما مىگويد . 3 - براى اجراى اين نيت نياز به صبر و حوصله مىباشد زيرا مقدمات كامل آن فراهم نشده ، پس ضرورى است كه با سرعت عمل اما دقت و فعاليت به دنبال آن باشيد زيرا رقباى فراوانى داريد ولى اگر تلاش كنيد فتح و پيروزى از آن شما خواهد بود . 4 - انسان مهربانى هستيد ، به همين جهت خداوند در همه حال به شما كمك مىكند پس به يكى از مشاهد متبركه برويد و نذر خود را ادا كنيد ، مسافرت را توصيه مىكنم ، خريدوفروش تفاوتى ندارد ، اگر مىخواهيد تهمتى را كه زدهاند خنثى كنيد و نادرست درآيد در 6 شب متوالى سورهء مباركهء « توبه » را از آيهء 6 تا 8 آيه بعد از آن را با حضور قلب و معنى بخوانيد .